Azərbaycanda məhkəmə qərarlarının icrası sistemində həyata keçirilən köklü islahatlar çərçivəsində xüsusi (özəl) icra məmuru institutunun formalaşdırılması prosesi sürətlənir. Bu keçid prosesində şəffaflığın qorunması və vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə qanunvericilik bazası daha da təkmilləşdirilir.

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu, həmçinin İnsan hüquqları komitələrinin birgə iclasında müzakirə edilən İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan yeni dəyişikliklər, xüsusi icra məmurları üçün ciddi intizam və məsuliyyət qaydalarını özündə əks etdirir.

Cərimələr və sanksiyalar: Nələri bilmək vacibdir?

Təklif edilən layihəyə əsasən, xüsusi icra fəaliyyətinin tənzimlənməsi məqsədilə aşağıdakı inzibati sanksiyaların tətbiqi nəzərdə tutulur:

• Qanunsuz fəaliyyətə görə 1 500 AZN cərimə: "Xüsusi icra məmurları haqqında" Qanunun tələblərini pozaraq, and içməyən və məlumatları Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrinə daxil edilməyən şəxslər tərəfindən icra fəaliyyətinin göstərilməsi qəti qadağan edilir. Bu qaydanı pozan şəxslər birbaşa 1 500 manat məbləğində cərimə olunacaqlar.

• Geyim forması və nişanlardan istifadə qaydası: Xüsusi icra məmurunun statusunu əks etdirən vahid geyim formasını və ya xüsusi nişanı qanunsuz olaraq daşıyan şəxsləri 500 manatdan 700 manatadək cərimə gözləyir. Eyni zamanda, həmin geyim forması və nişanlar xüsusi müsadirə ediləcəkdir.

• Reyestr məlumatlarının operativ yenilənməsi: Xüsusi icra məmurları öz fəaliyyətləri və ya statusları ilə bağlı Reyestrdə olan məlumatlarda hər hansı dəyişiklik baş verdikdə, bu barədə 3 iş günü müddətində müvafiq icra orqanına məlumat verməlidirlər. Bu öhdəliyi yerinə yetirməyənlər üçün 500 manat məbləğində cərimə nəzərdə tutulur.

İslahatın məqsədi nədir?

Bu dəyişikliklər sadəcə cəza mexanizmi deyil, eyni zamanda yeni yaradılan özəl icra sisteminə olan ictimai etimadın qazanılmasına xidmət edir. Sanksiyaların müəyyən edilməsi, sistemdə mümkün sui-istifadə hallarının qarşısını alacaq və yalnız lisenziyalı, and içmiş peşəkarların bu sahədə çalışmasını təmin edəcəkdir.

Bu yeni institut məhkəmə qərarlarının daha operativ və effektiv icra olunmasına, həmçinin dövlət icra məmurlarının iş yükünün azaldılmasına hədəflənib.

Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə edilən son dəyişikliklər vergi ödəyicilərinin uçot məlumatlarının yenilənməsi ilə bağlı prosedurları daha da sərtləşdirib. Artıq sahibkarlar və şirkət rəhbərləri uçot məlumatlarında baş verən hər hansı dəyişikliyi vergi orqanına bildirmək üçün daha çevik hərəkət etməlidir.

Nələri bilmək vacibdi?

Əvvəlki qaydalara əsasən, vergi ödəyicisi uçot məlumatlarında (məsələn, yaşayış yeri, fəaliyyət ünvanı, rəhbər dəyişikliyi və s.) baş verən yenilikləri 40 gün ərzində bildirməli idi. Yeni qaydalara əsasən, bu müddət cəmi 15 gün müddətinədək azaldılıb. Bu dəyişiklik aşağıdakı halları əhatə edir:

Ünvan dəyişikliyi: Yaşayış yerinin və ya faktiki fəaliyyət göstərilən ünvanın dəyişməsi.

Uçot məlumatlarının yenilənməsi: Vergi orqanına təqdim olunmuş ilkin uçot ərizəsindəki hər hansı bir məlumatın (əlaqə vasitələri, fəaliyyət növü və s.) dəyişməsi.

İflas və müflisləşmə halları: Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıqla məşğul olan fiziki şəxslərin müflis elan olunması və ya iflas prosesinin yekunlaşması ilə bağlı məlumatların təqdim edilməsi.

Gecikmələr hansı riskli halları yaradır?

Müəyyən edilmiş 15 günlük müddətin ötürülməsi sadəcə prosedural bir səhv deyil, bu birbaşa maliyyə sanksiyaları və cərimələrlə nəticələnə bilən qanun pozuntusudur. Xüsusilə vergi nəzarəti tədbirləri zamanı uçot məlumatlarının yanlış olması sahibkarın işini çətinləşdirə və əlavə yoxlamalara zəmin yarada bilər.

Sahibkarlar üçün tövsiyələr

Qanunvericiliyin tələblərinə tam uyğun olmaq və gözlənilməz cərimələrdən yayınmaq üçün aşağıdakı addımları atmağınız tövsiyə olunur:

1. Sənəd dövriyyəsinə nəzarət: Ünvan və ya rəhbərlik dəyişikliyi kimi qərarlar verildiyi andan etibarən 15 günlük geri sayımın başladığını unutmayın.

2. Elektron kabinetin yoxlanılması: Məlumatların yenilənməsi prosesini onlayn şəkildə, vergi ödəyicisinin elektron kabineti vasitəsilə operativ icra edin.

3. Peşəkar dəstək: Vergi uçotu və hüquqi tənzimləmələr mürəkkəb ola bilər. Riskli vəziyyətlərdən qaçmaq üçün mütəxəssis məsləhətindən yararlanın.

Qanunu bilməmək məsuliyyətdən azad etmir. Dəyişikliklərdən vaxtında xəbərdar olmaq biznesinizin maliyyə dayanıqlığının təminatıdır.

23 fevral 2026-cı il tarixindən etibarən Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər qüvvəyə minib.

Dəyişikliklər əsasən texniki və prosedur xarakterlidir, lakin minimum əmək haqqı ilə bağlı mühüm bir məqam da əlavə olunub.

1. Səlahiyyətli orqanların adı dəqiqləşdirildi

36-cı və 261-ci maddələrdə “orqan” və “orqanları” ifadələri daha konkret formada yazılıb:

Artıq qanunda “müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum)”

ifadəsi istifadə olunur. Bu dəyişiklik hüquqi terminlərin daha dəqiq və konkret göstərilməsi məqsədi daşıyır.

2. Minimum əmək haqqına hər il baxılmalıdır

155-ci maddəyə əlavə olunan yeni müddəaya əsasən Minimum əmək haqqının məbləği ildə bir dəfədən az olmayaraq yenidən nəzərdən keçirilməlidir. Bu o deməkdir ki, minimum əmək haqqı rəsmi şəkildə hər il qiymətləndirilməli və zərurət olduqda dəyişdirilməlidir.

Bu dəyişikliklər bizneslər üçün nə deməkdir?

Edilmiş dəyişikliklər nəticəsində əmək qanunvericiliyində terminoloji dəqiqləşdirmə aparılmış, səlahiyyətli orqanların adı və hüquqi statusu daha konkret şəkildə ifadə olunmuşdur. Bu yanaşma normativ aktların tətbiqi zamanı mümkün qeyri-müəyyənliklərin aradan qaldırılmasına və hüquqi mexanizmlərin daha aydın formada icrasına xidmət edir.

Eyni zamanda, minimum əmək haqqının məbləğinin ildə azı bir dəfə yenidən nəzərdən keçirilməsi mexanizminin təsbit olunması bu sahədə qərarların daha sistemli əsaslarla qəbul edilməsini təmin edir. Bu dəyişikliklər praktik müstəvidə o deməkdir ki, şirkətlərin HR və hüquq şöbələri minimum əmək haqqı ilə bağlı illik yenilənmələri mütəmadi izləməli, əmək müqavilələrinin, daxili sənədlərin və əməkhaqqı siyasətinin qüvvədə olan tələblərə uyğunluğunu daim nəzarətdə saxlamalıdır.

Əmək münasibətləri, əmək müqavilələri və ya minimum əmək haqqının tətbiqi ilə bağlı suallarınız varsa, AzerLegal komandası sizə hüquqi dəstək göstərməyə hazırdır. Konsultasiya üçün bizimlə əlaqə saxlayın

Əmək Məcəlləsinə edilən yeni dəyişikliklər işçilərin xeyrinədir.

Artıq məzuniyyətdə olduğunuz müddətdə hesablanan əməkhaqqı son aldığınız maaşdan az ola bilməz. Əvvəllər ödənişsiz məzuniyyət, sosial məzuniyyət maaşın daha aşağı hesablanmasına səbəb olurdu. Yeni dəyişiklik bunu aradan qaldırır.

Həmçinin, ezamiyyətlə bağlı ödənişsiz məzuniyyətlər və məzuniyyətdən geri çağırılma qaydaları da daha dəqiq tənzimlənir. Bundan sonra bütün növ məzuniyyətlər (əmək, ödənişsiz və s.) işçinin yazılı ərizəsi (kağız və ya elektron) və işəgötürənin əmri ilə rəsmiləşdiriləcək.

İstisna hal (əmək məzuniyyəti üçün):

Əgər işəgötürən işçiyə yazılı xəbərdarlıq edibsə, amma işçi məzuniyyət qrafikinə əməl etməyib və məzuniyyətə çıxmaq üçün ərizə verməyibsə,  bu halda işəgötürən işçinin ərizəsi olmadan, öz əmri ilə onu məzuniyyətə göndərə biləcək.

Əmək hüquqlarınızla bağlı sualınız varsa bizə müraciət edin.