Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə edilən son dəyişikliklər vergi ödəyicilərinin uçot məlumatlarının yenilənməsi ilə bağlı prosedurları daha da sərtləşdirib. Artıq sahibkarlar və şirkət rəhbərləri uçot məlumatlarında baş verən hər hansı dəyişikliyi vergi orqanına bildirmək üçün daha çevik hərəkət etməlidir.

Nələri bilmək vacibdi?

Əvvəlki qaydalara əsasən, vergi ödəyicisi uçot məlumatlarında (məsələn, yaşayış yeri, fəaliyyət ünvanı, rəhbər dəyişikliyi və s.) baş verən yenilikləri 40 gün ərzində bildirməli idi. Yeni qaydalara əsasən, bu müddət cəmi 15 gün müddətinədək azaldılıb. Bu dəyişiklik aşağıdakı halları əhatə edir:

Ünvan dəyişikliyi: Yaşayış yerinin və ya faktiki fəaliyyət göstərilən ünvanın dəyişməsi.

Uçot məlumatlarının yenilənməsi: Vergi orqanına təqdim olunmuş ilkin uçot ərizəsindəki hər hansı bir məlumatın (əlaqə vasitələri, fəaliyyət növü və s.) dəyişməsi.

İflas və müflisləşmə halları: Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıqla məşğul olan fiziki şəxslərin müflis elan olunması və ya iflas prosesinin yekunlaşması ilə bağlı məlumatların təqdim edilməsi.

Gecikmələr hansı riskli halları yaradır?

Müəyyən edilmiş 15 günlük müddətin ötürülməsi sadəcə prosedural bir səhv deyil, bu birbaşa maliyyə sanksiyaları və cərimələrlə nəticələnə bilən qanun pozuntusudur. Xüsusilə vergi nəzarəti tədbirləri zamanı uçot məlumatlarının yanlış olması sahibkarın işini çətinləşdirə və əlavə yoxlamalara zəmin yarada bilər.

Sahibkarlar üçün tövsiyələr

Qanunvericiliyin tələblərinə tam uyğun olmaq və gözlənilməz cərimələrdən yayınmaq üçün aşağıdakı addımları atmağınız tövsiyə olunur:

1. Sənəd dövriyyəsinə nəzarət: Ünvan və ya rəhbərlik dəyişikliyi kimi qərarlar verildiyi andan etibarən 15 günlük geri sayımın başladığını unutmayın.

2. Elektron kabinetin yoxlanılması: Məlumatların yenilənməsi prosesini onlayn şəkildə, vergi ödəyicisinin elektron kabineti vasitəsilə operativ icra edin.

3. Peşəkar dəstək: Vergi uçotu və hüquqi tənzimləmələr mürəkkəb ola bilər. Riskli vəziyyətlərdən qaçmaq üçün mütəxəssis məsləhətindən yararlanın.

Qanunu bilməmək məsuliyyətdən azad etmir. Dəyişikliklərdən vaxtında xəbərdar olmaq biznesinizin maliyyə dayanıqlığının təminatıdır.

​2026-cı ildən etibarən Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlar üçün vergi qanunvericiliyində mühüm yeniliklər qüvvəyə minir. Bu dəyişikliklər əsasən nağdsız ödənişləri qəbul edən, POS-terminaldan istifadə edən və ƏDV qeydiyyatında olmayan biznes subyektləri üçün nəzərdə tutulub. Yeni qaydalar həm vergi yükünü azaltmağı, həm də ölkədə nağdsız dövriyyəni daha da stimullaşdırmağı hədəfləyir.

​

​Yeni qaydalara əsasən, ƏDV qeydiyyatında olmayan sahibkarların POS-terminal vasitəsilə qəbul etdiyi nağdsız ödənişlər vergi dövriyyəsinin hesablanması zamanı 0,5 əmsalı ilə nəzərə alınacaq. Bu, praktikada o deməkdir ki, sadələşdirilmiş vergi üzrə illik dövriyyə limiti faktiki olaraq 200.000 manatdan 400.000 manata qədər artmış hesab olunur.

​Məsələn, POS-terminal vasitəsilə il ərzində 400.000 manat dövriyyə əldə edən sahibkar üçün bu məbləğ vergi hesablamasında 200.000 manat kimi qiymətləndirilir. Nəticədə, sahibkar ƏDV qeydiyyatına keçmədən fəaliyyətini daha uzun müddət sadələşdirilmiş rejimdə davam etdirə bilir. Bu mexanizm xüsusilə pərakəndə ticarət, ictimai iaşə və digər xidmət sahələrində çalışan kiçik biznes subyektləri üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

​Xidmət sektorunda vergi endirimi

​2026-cı ildən tətbiq olunacaq digər mühüm dəyişiklik xidmət sektorunu əhatə edir. Əhaliyə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız ödənişlərə tətbiq olunan sadələşdirilmiş vergi dərəcəsi 8 faizdən 6 faizə endirilir. Sahibkarların maliyyə yükünü yüngülləşdirən bu güzəşt 3 il müddətində qüvvədə olacaq. Vergi dərəcəsinin azaldılması həm sahibkarların xərclərini azaldır, həm də nağdsız ödənişlərin daha geniş yayılmasına şərait yaradır.

​Yeni dəyişikliklərin biznesə faydaları

​Tətbiq olunan bu yeniliklər kiçik və orta bizneslər üçün bir sıra üstünlüklər təmin edir:

​1. Vergi yükünün azalması. Aşağı vergi dərəcələri sahibkarın gəlirliliyini artırır.

2. ​Nağdsız dövriyyənin təşviqi. POS-terminaldan istifadə maliyyə baxımından daha sərfəli olur.

3. ​Maliyyə şəffafılığı. Hesabatlılığın asanlaşması və dövriyyənin şəffaf izlənilməsi.

4. ​Sadə rejimdə qalma imkanı. ƏDV qeydiyyatına keçidin gecikdirilməsi ilə sahibkar mürəkkəb uçot sistemindən azad olur.

​2026-cı ildən qüvvəyə minən bu islahatlar dövlətin kiçik biznesi dəstəkləmək və şəffaf iqtisadi mühiti genişləndirmək strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir. POS-terminaldan aktiv istifadə edən sahibkarlar üçün bu dəyişikliklər həm maliyyə qənaəti, həm də əməliyyat rahatlığı baxımından yeni inkişaf imkanları açır.

Azərbaycanda məhkəmə qərarlarının icrası sistemində həyata keçirilən köklü islahatlar çərçivəsində xüsusi (özəl) icra məmuru institutunun formalaşdırılması prosesi sürətlənir. Bu keçid prosesində şəffaflığın qorunması və vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə qanunvericilik bazası daha da təkmilləşdirilir.

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu, həmçinin İnsan hüquqları komitələrinin birgə iclasında müzakirə edilən İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan yeni dəyişikliklər, xüsusi icra məmurları üçün ciddi intizam və məsuliyyət qaydalarını özündə əks etdirir.

Cərimələr və sanksiyalar: Nələri bilmək vacibdir?

Təklif edilən layihəyə əsasən, xüsusi icra fəaliyyətinin tənzimlənməsi məqsədilə aşağıdakı inzibati sanksiyaların tətbiqi nəzərdə tutulur:

• Qanunsuz fəaliyyətə görə 1 500 AZN cərimə: "Xüsusi icra məmurları haqqında" Qanunun tələblərini pozaraq, and içməyən və məlumatları Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrinə daxil edilməyən şəxslər tərəfindən icra fəaliyyətinin göstərilməsi qəti qadağan edilir. Bu qaydanı pozan şəxslər birbaşa 1 500 manat məbləğində cərimə olunacaqlar.

• Geyim forması və nişanlardan istifadə qaydası: Xüsusi icra məmurunun statusunu əks etdirən vahid geyim formasını və ya xüsusi nişanı qanunsuz olaraq daşıyan şəxsləri 500 manatdan 700 manatadək cərimə gözləyir. Eyni zamanda, həmin geyim forması və nişanlar xüsusi müsadirə ediləcəkdir.

• Reyestr məlumatlarının operativ yenilənməsi: Xüsusi icra məmurları öz fəaliyyətləri və ya statusları ilə bağlı Reyestrdə olan məlumatlarda hər hansı dəyişiklik baş verdikdə, bu barədə 3 iş günü müddətində müvafiq icra orqanına məlumat verməlidirlər. Bu öhdəliyi yerinə yetirməyənlər üçün 500 manat məbləğində cərimə nəzərdə tutulur.

İslahatın məqsədi nədir?

Bu dəyişikliklər sadəcə cəza mexanizmi deyil, eyni zamanda yeni yaradılan özəl icra sisteminə olan ictimai etimadın qazanılmasına xidmət edir. Sanksiyaların müəyyən edilməsi, sistemdə mümkün sui-istifadə hallarının qarşısını alacaq və yalnız lisenziyalı, and içmiş peşəkarların bu sahədə çalışmasını təmin edəcəkdir.

Bu yeni institut məhkəmə qərarlarının daha operativ və effektiv icra olunmasına, həmçinin dövlət icra məmurlarının iş yükünün azaldılmasına hədəflənib.

Azərbaycan beynəlxalq miqyaslı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasına (WUF13) ev sahibliyi etməyə hazırlaşır. Bu mühüm tədbirlə əlaqədar olaraq dövlət biznes və beynəlxalq tərəfdaşlar üçün xüsusi vergi güzəştləri tətbiq edib.

Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklərə əsasən, WUF13 ilə bağlı müəyyən royalti ödənişlərinə 2025-ci il 1 sentyabrdan etibarən bir il müddətinə vergi güzəşti qüvvəyə minəcək.

Vergi güzəşti hansı ödənişlərə şamil olunur?

Dəyişikliklərə əsasən, forumun təşkili ilə bağlı qeyri-maddi aktivlər (brend, proqram təminatı, media kontenti, dizayn və s.) üzərində müəllif hüquqlarından istifadə, və ya istifadə hüquqlarının verilməsi üzrə müvafiq dövlət qurumu ilə bağlanmış müqavilə əsasında qeyri-rezident hüquqi şəxslərə ödənilən royalti gəlirləri vergidən azad edilir.

Bu isə beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq edən təşkilatlar üçün ciddi maliyyə üstünlüyü deməkdir.

Niyə bu qərar biznes üçün vacibdir?

Bu addım Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərin təşkili üçün rəqabətqabiliyyətli hüquqi mühit yaratmaq, xarici tərəfdaşların ölkəyə marağını artırmaq və eləcədə intellektual mülkiyyətin istifadəsini daha çevik və sərfəli etmək strategiyasının bir hissəsidir.

Vergi yükünün azaldılması həm dövlət qurumları, həm də tədbirin təşkilində iştirak edən yerli və xarici şirkətlər üçün əlavə maliyyə rahatlığı yaradır.

Hüquqi risklər və diqqət edilməli məqamlar

Royalti ödənişləri üzrə vergi güzəştləri tətbiq olunsa da, müqavilələrin düzgün strukturlaşdırılması və Vergi Məcəlləsinə uyğun tərtibi kritik əhəmiyyət daşıyır.

Xüsusilə qeyri-rezidentlərlə müqavilələrin hüquqi analizi, vergitutma mexanizminin düzgün tətbiqi, güzəşt müddətinin hüquqi əsaslarla müəyyən edilməsi şirkətlər üçün potensial risklərin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.

AzerLegal Group beynəlxalq tədbirlər, intellektual mülkiyyət hüquqları və vergi planlaşdırılması üzrə ixtisaslaşmış hüquqi xidmətlər təqdim edir. Biz sizə:

• qeyri-rezidentlərlə bağlanan müqavilələrin hüquqi ekspertizasını,

• royalti ödənişlərinin vergitutma strukturlarının optimallaşdırılmasını,

• vergi güzəştlərindən maksimum faydalanmaq üçün hüquqi strategiyanın qurulmasını peşəkar şəkildə təmin edirik.