Azərbaycanda məhkəmə qərarlarının icrası sistemində həyata keçirilən köklü islahatlar çərçivəsində xüsusi (özəl) icra məmuru institutunun formalaşdırılması prosesi sürətlənir. Bu keçid prosesində şəffaflığın qorunması və vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə qanunvericilik bazası daha da təkmilləşdirilir.

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu, həmçinin İnsan hüquqları komitələrinin birgə iclasında müzakirə edilən İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan yeni dəyişikliklər, xüsusi icra məmurları üçün ciddi intizam və məsuliyyət qaydalarını özündə əks etdirir.

Cərimələr və sanksiyalar: Nələri bilmək vacibdir?

Təklif edilən layihəyə əsasən, xüsusi icra fəaliyyətinin tənzimlənməsi məqsədilə aşağıdakı inzibati sanksiyaların tətbiqi nəzərdə tutulur:

• Qanunsuz fəaliyyətə görə 1 500 AZN cərimə: "Xüsusi icra məmurları haqqında" Qanunun tələblərini pozaraq, and içməyən və məlumatları Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrinə daxil edilməyən şəxslər tərəfindən icra fəaliyyətinin göstərilməsi qəti qadağan edilir. Bu qaydanı pozan şəxslər birbaşa 1 500 manat məbləğində cərimə olunacaqlar.

• Geyim forması və nişanlardan istifadə qaydası: Xüsusi icra məmurunun statusunu əks etdirən vahid geyim formasını və ya xüsusi nişanı qanunsuz olaraq daşıyan şəxsləri 500 manatdan 700 manatadək cərimə gözləyir. Eyni zamanda, həmin geyim forması və nişanlar xüsusi müsadirə ediləcəkdir.

• Reyestr məlumatlarının operativ yenilənməsi: Xüsusi icra məmurları öz fəaliyyətləri və ya statusları ilə bağlı Reyestrdə olan məlumatlarda hər hansı dəyişiklik baş verdikdə, bu barədə 3 iş günü müddətində müvafiq icra orqanına məlumat verməlidirlər. Bu öhdəliyi yerinə yetirməyənlər üçün 500 manat məbləğində cərimə nəzərdə tutulur.

İslahatın məqsədi nədir?

Bu dəyişikliklər sadəcə cəza mexanizmi deyil, eyni zamanda yeni yaradılan özəl icra sisteminə olan ictimai etimadın qazanılmasına xidmət edir. Sanksiyaların müəyyən edilməsi, sistemdə mümkün sui-istifadə hallarının qarşısını alacaq və yalnız lisenziyalı, and içmiş peşəkarların bu sahədə çalışmasını təmin edəcəkdir.

Bu yeni institut məhkəmə qərarlarının daha operativ və effektiv icra olunmasına, həmçinin dövlət icra məmurlarının iş yükünün azaldılmasına hədəflənib.

​2026-cı ildən etibarən Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlar üçün vergi qanunvericiliyində mühüm yeniliklər qüvvəyə minir. Bu dəyişikliklər əsasən nağdsız ödənişləri qəbul edən, POS-terminaldan istifadə edən və ƏDV qeydiyyatında olmayan biznes subyektləri üçün nəzərdə tutulub. Yeni qaydalar həm vergi yükünü azaltmağı, həm də ölkədə nağdsız dövriyyəni daha da stimullaşdırmağı hədəfləyir.

​

​Yeni qaydalara əsasən, ƏDV qeydiyyatında olmayan sahibkarların POS-terminal vasitəsilə qəbul etdiyi nağdsız ödənişlər vergi dövriyyəsinin hesablanması zamanı 0,5 əmsalı ilə nəzərə alınacaq. Bu, praktikada o deməkdir ki, sadələşdirilmiş vergi üzrə illik dövriyyə limiti faktiki olaraq 200.000 manatdan 400.000 manata qədər artmış hesab olunur.

​Məsələn, POS-terminal vasitəsilə il ərzində 400.000 manat dövriyyə əldə edən sahibkar üçün bu məbləğ vergi hesablamasında 200.000 manat kimi qiymətləndirilir. Nəticədə, sahibkar ƏDV qeydiyyatına keçmədən fəaliyyətini daha uzun müddət sadələşdirilmiş rejimdə davam etdirə bilir. Bu mexanizm xüsusilə pərakəndə ticarət, ictimai iaşə və digər xidmət sahələrində çalışan kiçik biznes subyektləri üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

​Xidmət sektorunda vergi endirimi

​2026-cı ildən tətbiq olunacaq digər mühüm dəyişiklik xidmət sektorunu əhatə edir. Əhaliyə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız ödənişlərə tətbiq olunan sadələşdirilmiş vergi dərəcəsi 8 faizdən 6 faizə endirilir. Sahibkarların maliyyə yükünü yüngülləşdirən bu güzəşt 3 il müddətində qüvvədə olacaq. Vergi dərəcəsinin azaldılması həm sahibkarların xərclərini azaldır, həm də nağdsız ödənişlərin daha geniş yayılmasına şərait yaradır.

​Yeni dəyişikliklərin biznesə faydaları

​Tətbiq olunan bu yeniliklər kiçik və orta bizneslər üçün bir sıra üstünlüklər təmin edir:

​1. Vergi yükünün azalması. Aşağı vergi dərəcələri sahibkarın gəlirliliyini artırır.

2. ​Nağdsız dövriyyənin təşviqi. POS-terminaldan istifadə maliyyə baxımından daha sərfəli olur.

3. ​Maliyyə şəffafılığı. Hesabatlılığın asanlaşması və dövriyyənin şəffaf izlənilməsi.

4. ​Sadə rejimdə qalma imkanı. ƏDV qeydiyyatına keçidin gecikdirilməsi ilə sahibkar mürəkkəb uçot sistemindən azad olur.

​2026-cı ildən qüvvəyə minən bu islahatlar dövlətin kiçik biznesi dəstəkləmək və şəffaf iqtisadi mühiti genişləndirmək strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir. POS-terminaldan aktiv istifadə edən sahibkarlar üçün bu dəyişikliklər həm maliyyə qənaəti, həm də əməliyyat rahatlığı baxımından yeni inkişaf imkanları açır.

Azərbaycanın biznes mühiti getdikcə daha da aktivləşir. 2025-ci ilin əvvəlindən etibarən ölkədə qeydiyyatdan keçən hüquqi şəxslərin sayı 7,8% artaraq 200.806 vahidə çatıb. Bu göstərici sahibkarlıq fəaliyyətinə marağın artdığını və iqtisadi mühitin canlandığını təsdiqləyir.

Statistikaya əsasən:

• 91,9% - Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlər (MMC)
   

• 1,1% - Səhmdar Cəmiyyətlər (ASC)
   

• 1,1% - Kooperativlər və digər hüquqi formalar

Qeydiyyatdan keçən şirkətlərin 85%-i elektron qaydada təsis edilib. Bu isə ölkədə biznes açma prosesinin daha da sadələşdiyini, rəqəmsal xidmətlərin isə fəal şəkildə genişləndiyini göstərir.

İnvestisiya mənşəyinə görə:

• 88,5% - yerli investisiyalı
   

• 11,5% - xarici investisiyalı şirkətlərdir.

Rəqəmlər açıq şəkildə göstərir ki, sahibkarlar Azərbaycanda biznes qurarkən daha çox MMC formasına üstünlük verirlər. Bunun əsas səbəbi, bu hüquqi formanın risklərin məhdudlaşdırılması, vergi yükünün az olması və idarəetmədə çeviklik kimi üstünlüklərə malik olmasıdır. Elektron qeydiyyat imkanlarının artması isə ölkədə rəqəmsal sahibkarlığın inkişafına və biznes rahatlığının yüksəlməsinə şərait yaradır.

Azərbaycan biznes mühiti getdikcə daha da şəffaf və rahat hala gəlir. MMC-lərin üstünlüyü və elektron qeydiyyat sisteminin geniş tətbiqi, gələcəkdə daha çox sahibkarın öz biznesini rəsmi şəkildə təsis etməsinə və ölkə iqtisadiyyatının dayanıqlı inkişafına töhfə verməsinə imkan yaradacaq.

23 fevral 2026-cı il tarixindən etibarən Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər qüvvəyə minib.

Dəyişikliklər əsasən texniki və prosedur xarakterlidir, lakin minimum əmək haqqı ilə bağlı mühüm bir məqam da əlavə olunub.

1. Səlahiyyətli orqanların adı dəqiqləşdirildi

36-cı və 261-ci maddələrdə “orqan” və “orqanları” ifadələri daha konkret formada yazılıb:

Artıq qanunda “müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum)”

ifadəsi istifadə olunur. Bu dəyişiklik hüquqi terminlərin daha dəqiq və konkret göstərilməsi məqsədi daşıyır.

2. Minimum əmək haqqına hər il baxılmalıdır

155-ci maddəyə əlavə olunan yeni müddəaya əsasən Minimum əmək haqqının məbləği ildə bir dəfədən az olmayaraq yenidən nəzərdən keçirilməlidir. Bu o deməkdir ki, minimum əmək haqqı rəsmi şəkildə hər il qiymətləndirilməli və zərurət olduqda dəyişdirilməlidir.

Bu dəyişikliklər bizneslər üçün nə deməkdir?

Edilmiş dəyişikliklər nəticəsində əmək qanunvericiliyində terminoloji dəqiqləşdirmə aparılmış, səlahiyyətli orqanların adı və hüquqi statusu daha konkret şəkildə ifadə olunmuşdur. Bu yanaşma normativ aktların tətbiqi zamanı mümkün qeyri-müəyyənliklərin aradan qaldırılmasına və hüquqi mexanizmlərin daha aydın formada icrasına xidmət edir.

Eyni zamanda, minimum əmək haqqının məbləğinin ildə azı bir dəfə yenidən nəzərdən keçirilməsi mexanizminin təsbit olunması bu sahədə qərarların daha sistemli əsaslarla qəbul edilməsini təmin edir. Bu dəyişikliklər praktik müstəvidə o deməkdir ki, şirkətlərin HR və hüquq şöbələri minimum əmək haqqı ilə bağlı illik yenilənmələri mütəmadi izləməli, əmək müqavilələrinin, daxili sənədlərin və əməkhaqqı siyasətinin qüvvədə olan tələblərə uyğunluğunu daim nəzarətdə saxlamalıdır.

Əmək münasibətləri, əmək müqavilələri və ya minimum əmək haqqının tətbiqi ilə bağlı suallarınız varsa, AzerLegal komandası sizə hüquqi dəstək göstərməyə hazırdır. Konsultasiya üçün bizimlə əlaqə saxlayın