Azərbaycanda məhkəmə qərarlarının icrası sistemində həyata keçirilən köklü islahatlar çərçivəsində xüsusi (özəl) icra məmuru institutunun formalaşdırılması prosesi sürətlənir. Bu keçid prosesində şəffaflığın qorunması və vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə qanunvericilik bazası daha da təkmilləşdirilir.

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu, həmçinin İnsan hüquqları komitələrinin birgə iclasında müzakirə edilən İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan yeni dəyişikliklər, xüsusi icra məmurları üçün ciddi intizam və məsuliyyət qaydalarını özündə əks etdirir.

Cərimələr və sanksiyalar: Nələri bilmək vacibdir?

Təklif edilən layihəyə əsasən, xüsusi icra fəaliyyətinin tənzimlənməsi məqsədilə aşağıdakı inzibati sanksiyaların tətbiqi nəzərdə tutulur:

• Qanunsuz fəaliyyətə görə 1 500 AZN cərimə: "Xüsusi icra məmurları haqqında" Qanunun tələblərini pozaraq, and içməyən və məlumatları Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrinə daxil edilməyən şəxslər tərəfindən icra fəaliyyətinin göstərilməsi qəti qadağan edilir. Bu qaydanı pozan şəxslər birbaşa 1 500 manat məbləğində cərimə olunacaqlar.

• Geyim forması və nişanlardan istifadə qaydası: Xüsusi icra məmurunun statusunu əks etdirən vahid geyim formasını və ya xüsusi nişanı qanunsuz olaraq daşıyan şəxsləri 500 manatdan 700 manatadək cərimə gözləyir. Eyni zamanda, həmin geyim forması və nişanlar xüsusi müsadirə ediləcəkdir.

• Reyestr məlumatlarının operativ yenilənməsi: Xüsusi icra məmurları öz fəaliyyətləri və ya statusları ilə bağlı Reyestrdə olan məlumatlarda hər hansı dəyişiklik baş verdikdə, bu barədə 3 iş günü müddətində müvafiq icra orqanına məlumat verməlidirlər. Bu öhdəliyi yerinə yetirməyənlər üçün 500 manat məbləğində cərimə nəzərdə tutulur.

İslahatın məqsədi nədir?

Bu dəyişikliklər sadəcə cəza mexanizmi deyil, eyni zamanda yeni yaradılan özəl icra sisteminə olan ictimai etimadın qazanılmasına xidmət edir. Sanksiyaların müəyyən edilməsi, sistemdə mümkün sui-istifadə hallarının qarşısını alacaq və yalnız lisenziyalı, and içmiş peşəkarların bu sahədə çalışmasını təmin edəcəkdir.

Bu yeni institut məhkəmə qərarlarının daha operativ və effektiv icra olunmasına, həmçinin dövlət icra məmurlarının iş yükünün azaldılmasına hədəflənib.

Azərbaycanın biznes mühiti getdikcə daha da aktivləşir. 2025-ci ilin əvvəlindən etibarən ölkədə qeydiyyatdan keçən hüquqi şəxslərin sayı 7,8% artaraq 200.806 vahidə çatıb. Bu göstərici sahibkarlıq fəaliyyətinə marağın artdığını və iqtisadi mühitin canlandığını təsdiqləyir.

Statistikaya əsasən:

• 91,9% - Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlər (MMC)
   

• 1,1% - Səhmdar Cəmiyyətlər (ASC)
   

• 1,1% - Kooperativlər və digər hüquqi formalar

Qeydiyyatdan keçən şirkətlərin 85%-i elektron qaydada təsis edilib. Bu isə ölkədə biznes açma prosesinin daha da sadələşdiyini, rəqəmsal xidmətlərin isə fəal şəkildə genişləndiyini göstərir.

İnvestisiya mənşəyinə görə:

• 88,5% - yerli investisiyalı
   

• 11,5% - xarici investisiyalı şirkətlərdir.

Rəqəmlər açıq şəkildə göstərir ki, sahibkarlar Azərbaycanda biznes qurarkən daha çox MMC formasına üstünlük verirlər. Bunun əsas səbəbi, bu hüquqi formanın risklərin məhdudlaşdırılması, vergi yükünün az olması və idarəetmədə çeviklik kimi üstünlüklərə malik olmasıdır. Elektron qeydiyyat imkanlarının artması isə ölkədə rəqəmsal sahibkarlığın inkişafına və biznes rahatlığının yüksəlməsinə şərait yaradır.

Azərbaycan biznes mühiti getdikcə daha da şəffaf və rahat hala gəlir. MMC-lərin üstünlüyü və elektron qeydiyyat sisteminin geniş tətbiqi, gələcəkdə daha çox sahibkarın öz biznesini rəsmi şəkildə təsis etməsinə və ölkə iqtisadiyyatının dayanıqlı inkişafına töhfə verməsinə imkan yaradacaq.

Əmək Məcəlləsinə edilən yeni dəyişikliklər işçilərin xeyrinədir.

Artıq məzuniyyətdə olduğunuz müddətdə hesablanan əməkhaqqı son aldığınız maaşdan az ola bilməz. Əvvəllər ödənişsiz məzuniyyət, sosial məzuniyyət maaşın daha aşağı hesablanmasına səbəb olurdu. Yeni dəyişiklik bunu aradan qaldırır.

Həmçinin, ezamiyyətlə bağlı ödənişsiz məzuniyyətlər və məzuniyyətdən geri çağırılma qaydaları da daha dəqiq tənzimlənir. Bundan sonra bütün növ məzuniyyətlər (əmək, ödənişsiz və s.) işçinin yazılı ərizəsi (kağız və ya elektron) və işəgötürənin əmri ilə rəsmiləşdiriləcək.

İstisna hal (əmək məzuniyyəti üçün):

Əgər işəgötürən işçiyə yazılı xəbərdarlıq edibsə, amma işçi məzuniyyət qrafikinə əməl etməyib və məzuniyyətə çıxmaq üçün ərizə verməyibsə,  bu halda işəgötürən işçinin ərizəsi olmadan, öz əmri ilə onu məzuniyyətə göndərə biləcək.

Əmək hüquqlarınızla bağlı sualınız varsa bizə müraciət edin.

Azərbaycan Tekstil Assosiasiyası (ATA), Beynəlxalq Tekstil İstehsalçıları Federasiyası (ITMF) və İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi (AZPROMO) birgə təşkil etdikləri “Tekstil sektorunun inkişafı və qlobal inteqrasiyanın təşviqi” adlı seminarda sektorda yeni fürsətlər müzakirə edilib. Seminar çərçivəsində  tekstil sənayesinin beynəlxalq standartlara uyğun inkişafı, dayanıqlılıq, izləniləbilənlik, vergi güzəştləri, sertifikatlaşdırma, qanunvericilik təklifləri, ixrac potensialının artırılması, eləcə də yerli istehsalın rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində konkret addımların həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. 

Bu tədbir tekstil sektorunda fəaliyyət göstərən və ya bu sahəyə giriş etmək istəyən sahibkarlar üçün bir çox imkanlar yaradır.

Sahibkar olaraq nə etməlisiniz?

1. Fokus sahəni müəyyən edin - Sahənizi dəqiqləşdirin, bu istehsal, emal, tekstil aksesuarları və ya konfeksiyon ola bilər və xammal-təchizat zəncirini təhlil edin.
    

2. Qanunvericiliyə uyğunluğunu təmin edin - Sertifikatlaşdırma, keyfiyyət standartları, işçi hüquqları və ətraf mühit tələb-şərtləri kimi aspektlərə vaxtında riayət edin.
    

3. Biznes modelini ixrac yönümlü qurun - Yerli bazarla yanaşı, xarici bazarlara yönəlmə strategiyasını hazırlayın, logistika, sertifikat, rəqabət analizini nəzərə alın.
    

4. Riskləri minimuma endirin - Hüquqi və vergi məsələlərində peşəkar dəstək alın, beləliklə, qeyri-şəffaf əməliyyatlar və sonra yaranacaq məsuliyyət risklərindən qaçınmış olarsınız.
    

Tekstil sektoru Azərbaycanda yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Bu tekstil fabriki yaratmaq istəyən sahibkarlar üçün yalnız istehsal artımı deyil, həm də qalıcı biznes, ixrac yönümlü fəaliyyət və dayanıqlı sistem qurmaq üçün fürsətdir. Lakin uğur üçün yalnız imkanlar deyil, hüquqi və maliyyə bazanın sağlam qurulması da vacibdir. Tekstil sahəsində yeni fəaliyyətə başlamazdan öncə strategiyanızı hüquqi-vergi hazırlıqları ilə tamamladığınıza əmin olun.